Van gezonde naar ongezonde stress!

Gezonde stress is stress die je gedurende een korte periode ervaart en die ook weer overgaat. Afgezien van momenten van stress ervaar je ook nog voldoende ontspanning zowel fysiek als mentaal. Wanneer wordt stress dan ongezond? Dat gebeurt op het moment dat je langdurig last hebt van stress en er onvoldoende ontspanning tegenover staat. Je ervaart te veel stressoren/ stressfactoren in een (te)korte periode in je leven.

Overspannenheid en burn-out

Er wordt gesproken van overspannenheid en uiteindelijk van een burn-out als je maanden teveel stressklachten ervaart en het dus niet lukt om deze klachten in je dagelijkse leven te verminderen. Je raakt als het ware vaak langzaam ‘burn-out of terwijl ‘opgebrand’. De reactie kan overigens per persoon nog wel enigszins verschillend zijn. De ene persoon die kan echt het gevoel hebben van opgebrand zijn, voor hem kan het letterlijk zetten van een stap al te veel zijn. De ander is gewend om door te gaan leeft nog door op de adrenaline… maar zij voelt zich wel opgejaagd, krijgt last van paniekklachten, maar de ‘versnelling’ verlagen is nog te lastig.

Hoe werkt stress in het lichaam?

De stresshormonen: (nor)adrenaline en cortisol worden met behulp van een aantal gebieden in de hersenen (oa. de amygdala en de hypothalamus) geactiveerd. Deze stresshormonen zijn belangrijk om ons op momenten van stress staande te kunnen houden. Dit kan je zowel letterlijk zien, jezelf staande houden dus zorgen dat je het ‘overleeft’, als staande houden in figuurlijke zin, het kunnen blijven nastreven van jouw doelen! De stresshormonen hebben dus een hele belangrijke functie om ons te alarmeren, om op specifieke moment te kunnen handelen om te ‘over’ leven.

Bedenk daarbij wel dat deze primaire reactie voortkomt uit de ‘oertijd’. In de oertijd was het van belang om de fysieke fight-flight-freeze reactie in te kunnen zetten. Vroeger hadden we deze stresshormonen dus werkelijk nodig om voldoende energie naar onze spieren te transporteren om te overleven. Tegenwoordig is het over het algemeen niet meer nodig om onszelf in die mate op fysieke wijze te activeren. Wij kunnen naar de supermarkt dus hoeven wij niet meer te jagen voor ons voedsel. Dreigementen van wilde dieren zijn er niet meer - als je ze niet actief opzoekt, natuurlijk - dus is vluchten op die manier niet meer nodig. Ook is fysieke kracht niet meer zo nodig om onze grond en gewassen te beschermen. Deze instinctieve reactie vanuit ons zelfsturende activatie (sympathische) systeem dat in ons lijf is ingebed is dus niet altijd meer zo actief nodig en is dus ‘niet meer echt van deze tijd’.

Desondanks hebben we vandaag de dag ook met heel veel prikkels te maken. Deze prikkels vragen dus ook veel van ons en kan dus ook stress veroorzaken. Misschien in basis nog wel meer als in de oertijd. Ons alarmsysteem wordt tegenwoordig daardoor zelfs sneller (over)prikkeld. Alleen reageert ons lijf nog altijd vanuit die ‘oeroude’ fysieke reactie. Het kan dus heel goed zijn dat we vaker met deze stressreactie van ons lichaam te maken krijgen dan goed voor ons is. En als we deze stressreactie onvoldoende tegengas geven of er onjuist op reageren dan houden we de stress reactie in stand en spreken we van ongezonde stress. De stresshormonen draaien dan als het ware overuren. Door deze overuren krijgt het alarmsysteem, wat deze stressreactie van het lichaam dus in basis is, een soort ‘nieuwe’  basiswaarde. Alleen deze basiswaarde is niet gezond. Het zorgt ervoor dat ons lijf langdurig overuren draait, wat uiteindelijk lijdt tot fysieke en mentale uitputting.

De eerste signalen van stress

  • Concentratieproblemen
  • Vergeetachtiger worden
  • Spierpijnklachten (vaak in nek/schouder en rug)
  • Snel overprikkeld: niet tegen drukte/herrie kunnen
  • Futloos voelen
  • Prikkelbaarheid
  • Gestoorde of onrustige slaap
  • Vermoeidheidklachten
  • Opgejaagd voelen
  • Slaapproblemen
  • Piekerproblemen
  • Neiging tot meer alcohol drinken, roken of drugs gebruiken
  • Emotionele labiliteit
  • Moeite met jezelf ontspannen

Klachten door langdurige stress

Wanneer je langdurig stressklachten ervaart of nog niet doorhebt, dan kan dit leiden tot verergering van de klachten en uiteindelijk leiden tot langdurige / chronische lichamelijke of psychische problemen. Denkend aan:

Op lichamelijk vlak onder andere:

  • diabetes
  • hart- en vaatziekten
  • hoge bloeddruk
  • tinnitus

Op psychisch vlak onder andere:

  • burn-out
  • depressie
  • paniekaanvallen
  • angst om bijvoorbeeld naar buiten te gaan
  • sociale angst
  • emotie regulatie problemen

Ervaar jij ongezonde stress en wil je voorkomen dat ze tot bovenstaande problemen leiden of ervaar je al één van bovenstaande problemen? Dan is het raadzaam om jezelf (alsnog) een halt toe te roepen! De eerste stap is het herkennen van je klachten en erkennen ervan. Jezelf rust gunnen is de volgende stap. Leren om weer te gaan ontspannen. Dit kan je doen door weer te zorgen voor balans tussen energiegevers en energievreters in je leven.

Burn-out coaching

Lukt het je niet alleen? Dat is heel logisch! Neem gerust contact op met mij. Als burn-out coach ga ik graag samen met jou aan de slag om je stressklachten te verminderen. De eerste stap is letterlijk een stap terug doen. Jezelf meer tijd geven voor ontspanning, ook onderzoeken we hoe de verdeling van je activiteiten is. Daarna gaan we samen verder op onderzoek uit. Analyseren welke gevoelens en gedachten een rol spelen in je klachten. Je eigen gedachten én het vermijden of verdringen van je gevoelens hebben namelijk (op den duur) een belangrijke rol bij het veroorzaken van chronische stress. Samen gaan we dus aan de slag met je gedachten, gevoelens en gedrag om tot verandering te komen!

Interesse in een burn-out coaching traject?

Heb je interesse in een burn-out coaching traject of wil je meer informatie? Neem dan contact met mij op!